Болашақ және қоғам

Кванттық компьютерлер және құпиясөздер: қазірден алаңдау керек пе

Банктер мен мессенджерлер жаңа криптографияға алдын ала көшуде. Бұл не үшін қажет екенін және қарапайым пайдаланушыға не істеу керегін түсіндіреміз.

Сіз үшін: Дүрбелеңге себеп жоқ: қосымшаларды жаңартып, екі факторлы кіруді қосу жеткілікті

Кванттық компьютерлер және құпиясөздер: қазірден алаңдау керек пе

Кванттық компьютер туралы жаңалықтар көбіне қорқынышты естіледі: «барлық шифр бұзылады», «құпиясөздер қорғаусыз қалады». Шындығында жағдай әлдеқайда сабырлы, бірақ мүлдем елемеуге де болмайды.

Қуатты кванттық компьютер бүгінгі банк қосымшалары мен қорғалған сайттар сүйенетін шифрларды бұза алады. Ондай машина әзірге жоқ. Соған қарамастан, ірі сервистер қорғанысты қазірден өзгертіп жатыр. Мұның себебін, болашақтың ықтимал жолдарын және өзіңізге не істеу керегін талдаймыз.

Шифр қазір қалай қорғайды

Сіз банк қосымшасына кіргенде не мессенджерде хат жазғанда, деректер шифрланып жіберіледі. Яғни олар сырттан қарағанда мағынасыз таңбалар жиынына айналады. Оны тек дұрыс кілті бар адам ғана оқи алады.

Қазіргі қорғаныстың бір бөлігі математикалық есептерге сүйенеді. Оларды кәдімгі компьютер шешуі үшін өте көп уақыт керек: мыңдаған, тіпті миллиондаған жыл. Сондықтан шифрды «таңдап табу» іс жүзінде мүмкін емес.

Кванттық компьютер мүлде басқа принциппен жұмыс істейді. Ол кейбір есептерді кәдімгі компьютерден әлдеқайда жылдам шеше алады. Дәл осы есептердің ішінде бүгінгі шифрлардың бір бөлігі сүйенетін есептер бар. Сондықтан жеткілікті қуатты кванттық компьютер пайда болса, бұл қорғаныс әлсірейді.

Қауіп неге бүгін басталады

Ондай машина әзірге жоқ. Қауіп басқада: бүгін ұсталған деректерді сақтап қойып, он жылдан кейін шифрын ашуға болады.

Мұны былай елестетіңіз. Біреу бүгін интернет арқылы өтетін шифрланған деректерді жинап, сақтап қояды. Қазір оларды оқу мүмкін емес. Бірақ болашақта қуатты кванттық компьютер пайда болса, сол ескі жазбаларды ашып оқуға болады.

Барлық дерек үшін бұл маңызды емес. Кешегі ауа райы туралы хабарлама он жылдан кейін ешкімге керек емес. Ал ұзақ уақыт құпия болуы тиіс ақпарат бар:

  • медициналық деректер;
  • қаржылық және банк ақпараты;
  • жеке хат алмасу;
  • компаниялардың құпия құжаттары.

Міне, сондықтан ірі сервистер «посткванттық» алгоритмдерді — кванттық компьютерге төтеп беретін жаңа шифрларды — қазірден қосуда.

Көшу қалай жүреді

Жаңа шифрға көшу бір күнде болмайды. Әдетте сервистер ескі қорғанысты бірден алып тастамайды. Олар ескі және жаңа алгоритмді қатар қолданады. Бұл қос құлыпқа ұқсайды: біреуі әлсіресе де, екіншісі есікті ұстап тұрады.

Пайдаланушы бұл өзгерісті байқамайды. Қосымша кәдімгідей жаңарады, интерфейс сол күйі қалады, ал ішкі қорғаныс күшейеді. Сондықтан жаңарту — тек жаңа түймелер мен дизайн емес, көбіне көрінбейтін қауіпсіздік жұмысы.

Болашақтың ықтимал жолдары

Кванттық компьютер қашан пайда болатынын нақты ешкім білмейді. Сондықтан бірнеше жолды қарастырған жөн.

  1. Баяу жол. Қуатты кванттық компьютер көп жылдан кейін ғана пайда болады. Оған дейін сервистердің көбі жаңа қорғанысқа көшіп үлгереді, ал пайдаланушылар өзгерісті байқамайды да.
  2. Жылдам жол. Технология күткеннен ертерек дамиды. Онда жаңа шифрға көшпеген ескі жүйелер мен ескі деректер қауіп астында қалады.
  3. Аралас жол. Ірі банктер мен мессенджерлер уақытында жаңарады, ал ұзақ уақыт жаңартылмаған шағын сайттар мен ескі қосымшалар артта қалады.

Үш жолда да ортақ қорытынды бар: жаңартылып отыратын сервистер қорғалған, ал ескі, тасталған бағдарламалар әлсіз нүктеге айналады.

Құпиясөздерге не болады

Тақырыптағы «құпиясөздер» сөзі көп адамды алаңдатады. Шын мәнінде, кванттық компьютердің басты нысанасы — деректерді жіберу кезіндегі шифрлау, ал сіздің құпиясөзіңіздің қаншалықты күрделі екені бұрынғыдай маңызды.

Бүгін құпиясөзге қауіп төндіретін нәрселер — кванттық компьютер емес, әлдеқайда қарапайым жайттар: бір құпиясөзді барлық жерде қолдану, жалған сайттар, хабарламадағы күдікті сілтемелер. Олардан қорғану бүгін де, болашақта да бірдей маңызды.

Қазақстандағы оқырманға: қазір не істеу керек

Қарапайым пайдаланушыға әдеттегіден басқа ештеңе істеудің қажеті жоқ. Жаңа қорғаныс жаңартулармен бірге келеді. Бірақ «әдеттегі» әрекеттерді шынымен орындау керек:

  1. Қосымшаларды жаңартыңыз. Банк қосымшасы, мессенджер, браузер және телефонның жүйесі — бәрі жаңа нұсқада болсын. Автоматты жаңартуды қосқан ыңғайлы.
  2. Екі факторлы кіруді қосыңыз. Құпиясөзден бөлек кодты не растауды сұрайтын баптау ұрланған құпиясөзден қорғайды.
  3. Әр сервиске бөлек құпиясөз қойыңыз. Есте сақтау қиын болса, құпиясөз менеджерін пайдаланыңыз.
  4. Ескі бағдарламалардан арылыңыз. Ұзақ жаңартылмаған, әзірлеушісі тастап кеткен қосымшаларды жойған дұрыс.
  5. Ең құпия ақпаратқа сақ болыңыз. Құжаттардың суреттерін, медициналық деректерді қажетсіз жерге жібермеңіз.

Кванттық компьютер — алыс болашақтағы қауіп, бірақ оған дайындық бүгін жүріп жатыр. Пайдаланушының үлесі шағын: жаңартуларды кейінге қалдырмау және қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтау.

Жарнама Жарнамаңызға арналған орынБасты беттегі, мақалалар мен айдарлардағы баннер. Форматтар мен бағалар — «Сайттағы жарнама» бетінде.

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ — бірінші болып жазыңыз.