Болашақ және қоғам

Мамандықтардың болашағы: қандай дағдылар адамда қалады

Автоматтандыру мамандықты тұтас емес, оның ішіндегі тапсырмаларды алады. Қай тапсырмалар бірінші кететінін және адамда не қалатынын қарастырамыз.

Сіз үшін: Жұмысыңыздағы қайталанатын істерді тізіп, оларды босатқан уақытты адамдармен жұмысқа және жаңа құралдарға жұмсаңыз.

Мамандықтардың болашағы: қандай дағдылар адамда қалады

«Жасанды интеллект менің мамандығымды алып кете ме» деген сұрақты бүгін студент те, бухгалтер де, журналист те қояды. Бірақ сұрақтың өзі дәл емес. Еңбек нарығын зерттеулер бір нәрседе келіседі: машиналар мамандықты тұтас алмайды, олар мамандық ішіндегі қайталанатын тапсырмаларды алады.

Бұл айырмашылық маңызды. Мамандық — көптеген тапсырманың жиынтығы. Олардың бір бөлігі оңай автоматтандырылады, ал бір бөлігі ұзақ уақыт адамда қалады. Төменде қай тапсырмалар бірінші кететінін, адамда не қалатынын және бүгін неге үйрену керегін талдаймыз.

Мамандық емес, тапсырма

Кез келген жұмыс күнін бөлшектеп көріңіз. Оның ішінде күн сайын бірдей қайталанатын істер бар: кестені толтыру, деректерді бір жүйеден екіншісіне көшіру, стандарт хат жазу, құжатты үлгімен салыстыру. Ережесі анық, нәтижесі тексеріледі — машинаға дәл осындай тапсырма ыңғайлы.

Бухгалтерді мысалға алайық. Ол кестелерді сирек салыстырып, клиентке сандарды жиірек түсіндіреді. Мамандық жойылған жоқ, оның мазмұны өзгерді: жұмыстың механикалық бөлігі азайып, адаммен сөйлесу, түсіндіру және кеңес беру бөлігі өсті.

Басқа салаларда да осындай өзгеріс көрінеді. Журналист жазбаны мәтінге айналдыруға аз уақыт жұмсайды, ал дереккөзбен сөйлесуге және фактіні тексеруге көбірек. Сатушы есепті қолмен жасамайды, бірақ клиентпен көбірек сөйлеседі.

Адамда ең ұзақ не қалады

Зерттеулер бойынша адамда ең ұзақ үш нәрсе қалады:

  1. Жауапкершілігі бар шешімдер. Машина нұсқаларды ұсына алады, бірақ қате шешімнің салдарына адам жауап береді. Дәрігердің диагнозы, заңгердің қолы, басшының таңдауы — мұнда соңғы сөз адамда.
  2. Адамдармен жұмыс. Сенім орнату, келіссөз жүргізу, ренжіген клиентті тыңдау, команданы бастау. Бұл тапсырмаларда тек ақпарат емес, қарым-қатынас маңызды.
  3. Ережесі жүріп бара жатып өзгеретін тапсырмалар. Жағдай күн сайын басқаша болатын, дайын нұсқаулық жоқ жерде адамның икемділігі әлі де жоғары бағаланады.

Бұл үш нәрсенің ортақ белгісі бар: оларда нәтижені алдын ала толық сипаттау қиын. Ал машина ереже мен нәтиже анық болған жерде күшті.

Үш сценарий

Әр адамның жағдайы оның мамандығы ішіндегі тапсырмалардың құрамына байланысты. Шартты түрде үш сценарий бар:

  • Жұмыстың көбі қайталанатын тапсырмалардан тұрса, қысым ең күшті болады. Мұндай қызметкер жаңа құралдарды меңгермесе, оның орнын құралды меңгерген әріптесі алуы мүмкін.
  • Жұмыс аралас болса, мамандық сақталады, бірақ күнделікті жұмыс өзгереді. Механикалық бөлік азайып, адаммен жұмыс пен шешім қабылдау көбейеді.
  • Жұмыстың негізі шешім мен адамдар болса, жаңа құралдар көмекшіге айналады. Олар уақытты босатады, ал оны неге жұмсау — адамның өз таңдауы.

Неге үйрену керек

Практикалық қорытынды қарапайым: «болашақ мамандығын» емес, жаңа құралдарды тез меңгеруді және күрделі нәрсені қарапайым тілмен түсіндіруді үйрену керек.

Бірінші дағды — бейімделу. Құралдар тез ауысады: бүгін бір сервис танымал, ертең басқасы. Белгілі бір бағдарламаны жаттағаннан гөрі, жаңасын бірнеше күнде түсініп алу маңыздырақ.

Екінші дағды — түсіндіру. Машина санды есептеп, мәтінді жаза алады. Бірақ оның мағынасын нақты адамға, оның жағдайына қарай түсіндіру — әлі де адамның жұмысы. Бухгалтер мысалындағыдай, дәл осы бөлік өсіп келеді.

Қазақстандағы оқырман қазір не істей алады

Жас маманға да, тәжірибелі қызметкерге де бір-екі қарапайым қадам жасауға болады:

  1. Жұмысыңызды тапсырмаларға бөліңіз. Бір апта бойы не істегеніңізді жазып жүріңіз. Қайталанатын тапсырмаларды бөлек белгілеңіз.
  2. Бір қайталанатын тапсырманы құралға беріп көріңіз. Мысалы, хаттың жобасын, кестенің қысқаша мазмұнын немесе кездесу жоспарын. Нәтижені міндетті түрде тексеріңіз.
  3. Босаған уақытты адамдармен жұмысқа жұмсаңыз. Клиентпен, әріптеспен, командамен сөйлесу — ең ұзақ құнды болып қалатын дағды.
  4. Түсіндіруді жаттықтырыңыз. Күрделі тақырыпты досыңызға немесе ата-анаңызға бес минутта түсіндіріп көріңіз.
  5. Жаңа құралды жүйелі түрде сынаңыз. Айына бір жаңа құралды көріп шығыңыз: не істей алады, не істей алмайды.

Мұндай жоспар бір мамандыққа байланбаған. Оның пайдасы — қандай сала таңдасаңыз да жұмыс істейді.

Сұрақты басқаша қойған дұрыс: «мамандығым жойыла ма» емес, «менің жұмысымның қай бөлігі өзгереді және мен оған дайынмын ба». Жауапты өзіңіз іздей бастасаңыз, өзгеріс сізді күтпеген жерден басып қалмайды.

Жарнама Жарнамаңызға арналған орынБасты беттегі, мақалалар мен айдарлардағы баннер. Форматтар мен бағалар — «Сайттағы жарнама» бетінде.

Пікірлер

Әзірге пікір жоқ — бірінші болып жазыңыз.